خانه توکلی مشهد
یکی از بناهای تاریخی ارزشمند دوره قاجار و از جاهای دیدنی مشهد نزدیک حرم است که ۵۵۰ متر با حرم فاصله دارد. این خانه با بیش از ۱۸۰ سال قدمت و به خاطر معماری چشمنوازش با ارسیهای چوبی، کاشیکاریها و آجرکاریهای ظریف شناخته میشود.
خشهایی از آن پس از مرمت به «موزه مکتبخانه» تبدیل شده و بازدیدکنندگان میتوانند با فضای آموزش سنتی در گذشته آشنا شوند. حضور در این خانه تاریخی، فرصتی است تا در دل مشهد، لحظاتی متفاوت و فرهنگی را تجربه کنید. این بنا در خیابان نواب صفوی، کوچه توکلی قرار دارد.
تاریخچه خانه توکلی مشهد
خانه توکلی یکی از آثار تاریخی مشهد است که در سال ۱۲۲۱ شمسی توسط اسحاق خان قرایی در بافت پیرامونی حرم مطهر رضوی ساخته شد. طراحی و ساخت این خانه بهصورت مستقیم توسط خود او انجام شد، اما اولین مالک آن آقای کشمشیان، یکی از تجار برجسته شهر، بود که تا دوره اول پهلوی در این خانه سکونت داشت.
پس از آقای کشمشیان، خانه به آقای توکلی واگذار شد و از آن زمان به نام خانه توکلی شناخته شد. پس از ترک این خانه توسط مالک جدید، ساختمان برای سالها متروکه ماند و مدتی محل رفتوآمد بیخانمانها بود.
در نهایت، شهرداری مشهد مالکیت خانه را بهدست آورد و در سال ۱۳۸۴ شمسی آن را به عنوان میراث ملی به ثبت رساند. مرمت خانه از سال ۱۳۸۹ آغاز شد و حدود دو سال به طول انجامید. امروزه، خانه توکلی به روی عموم باز است و در آن موزه مکتبخانه دایر شده است، که بازدیدکنندگان را با بخش مهمی از تاریخ و فرهنگ مشهد آشنا میکند.
ویژگیهای خانه توکلی
درب ورودی خانه توکلی دارای معماری نسبتاً سادهای است، اما با ورود به آن، حیاطی بزرگ با حوض آبی در مرکز نظر هر بازدیدکنندهای را جلب میکند. روبهروی حیاط، ساختمانی دو طبقه قرار دارد که نظم و ترتیب ستونها و سرستونهای آن، جلوهای چشمنواز به نمای داخلی خانه بخشیده است. تزیینات برجسته و جزئیات هنری در فضای داخلی، اصالت و سبک معماری سنتی خانه را به خوبی نمایش میدهند.
در طبقه همکف، فضاهایی مانند مطبخ، اتاقهای زمستانی و دالان طراحی شدهاند. با استفاده از پلکانهایی در دو طرف ساختمان، میتوان به طبقه اول دسترسی پیدا کرد. در این طبقه، دو اتاق نشیمن و یک اتاق بزرگ مرکزی قرار دارند. این اتاق دارای پنجرههای چوبی بزرگ است که به سمت حیاط باز میشوند و نور فراوانی به داخل خانه میدهند، ضمن آن که دیدی گسترده از حیاط و فضای سبز اطراف ارائه میکنند.
معماری خانه تاریخی توکلی
خانه تاریخی توکلی دارای اسکلتی چوبی است و با گذشت تقریباً دو قرن، هنوز توانسته هویت و اصالت خود را حفظ کند. این خانه در گذشته شامل بخش زمستاننشین و تابستاننشین بوده که متأسفانه فضای تابستاننشین آن تخریب شده است. همانند بسیاری از بناهای دوره قاجار، نمای خانه با ایوانها و ستونهای گچبری شده تزئین شده و در ساخت آن از کاشیکاری و آجرکاری نفیس بهره گرفته شده است، که زیبایی و ظرافت معماری سنتی ایرانی را به خوبی نشان میدهد.
رازهایی درباره خانه توکلی مشهد
همانند بسیاری از خانههای قدیمی، درباره خانه توکلی مشهد نیز شایعات و داستانهای رمزآلودی وجود دارد که ریشه در قدمت بالا و فضای معماری این خانه دارد. برخی از ساکنان محلی روایت میکنند که این خانه در گذشته محل اتفاقات اسرارآمیز بوده و حتی گفته میشود ارواح در آن سکونت داشتهاند. شایعاتی مانند شنیدن صداهای نامفهوم در شب، عبور سایهها از پشت پنجرهها و حرکت خودکار در و پنجرهها، از جمله داستانهایی است که دهانبهدهان در محله منتقل شده است. با این حال، هیچیک از این روایتها بهصورت علمی یا رسمی تأیید نشده و بیشتر جنبه داستانی و محلی دارند. در واقع، اغلب این شایعات مربوط به سالهایی است که خانه متروکه بود. امروزه با مرمت کامل بنا و حضور گردشگران، خانه توکلی نهتنها ترسناک نیست، بلکه یکی از زیباترین و امنترین جاذبههای گردشگری مشهد به شمار میرود.
در خانه تاریخی توکلی از چه چیزهایی میتوان بازدید کرد؟
با خروج از حرم رضوی و حرکت به سمت پایین، چند بنای تاریخی در مسیر توجه شما را جلب میکند و تابلوی موزه مکتبخانه مسیر ورود به خانه را مشخص میکند. سردر ورودی با تزیینات نفیسش، اولین نقطهای است که نگاه بازدیدکننده را به خود معطوف میکند.
با عبور از در چوبی ورودی، حوضچهای زیبا در وسط حیاط و باغچههایی اطراف آن دیده میشود که دیوارهای اطراف با نقوش رنگین و هنرمندانه تزئین شدهاند. این فضا حس گرم و صمیمی خانههای قدیمی را به بازدیدکنندگان منتقل میکند و در عین حال، طراحی نما، ایوان، کتیبهها و ارسیهای چوبی جلوهای ویژه و دیدنی به این اثر تاریخی بخشیده است.
چگونه به خانه تاریخی توکلی برویم؟
از آنجایی که فاصله خانه توکلی تا حرم رضوی حدود ۵۵۰ متر است، به طبع دسترسی وسایل نقلیه عمومی در این منطقه به شکل گسترده ای خواهد بود. با سوار شدن به خطوط بی آر تی ۳، ۸۳ و ۸۴ می توانید در یکی از ایستگاه های نزدیک حرم مثل ایستگاه ۱۷ شهریور پیاده شوید. بعد از زیارت، از درب حرم که خارج شدید به سمت خیابان نواب صفوی بروید. در مسیر خود تابلوی خانه تاریخی را می بینید.
آدرس خانه توکلی مشهد
مشهد، خیابان نواب صفوی، نواب صفوی7، کوچه توکلی، خانه تاریخی توکلی
شماره خانه توکلی مشهد
تلفن تماس: 05133663738
قیمت بلیط خانه توکلی مشهد
در حال حاضر بازدید از خانه توکلی مشهد به صورت رایگان است.
ساعت بازدید خانه توکلی مشهد
بازدید از این بنای تاریخی هر روز از ساعت 8 صبح تا حدود 8:30 است